Bewijs voor AI-geletterdheid: wat een toezichthouder wil zien
Temja·2 juli 2026· 7 min read
the short version
- →De training doen is niet genoeg. U moet kunnen aantonen dat uw mensen AI veilig kunnen gebruiken.
- →Een toezichthouder vraagt niet naar een certificaat, maar naar bewijs: wie is getraind, waarop, met welk resultaat, en hoe recent.
- →In Nederland is de RDI het contactpunt en houdt de AP coördinerend toezicht op de AI-verordening.
- →Het beste bewijs laat gedrag zien, niet alleen aanwezigheid. Een oefenverslag zegt meer dan een deelnamelijst.
Veel bedrijven denken dat ze klaar zijn zodra iedereen de AI-training heeft afgerond. Dat is de meest voorkomende misvatting rond artikel 4 van de AI-verordening. De wet vraagt niet dat u traint. De wet vraagt dat u een voldoende niveau van AI-geletterdheid waarborgt, en dat u dat kunt laten zien als iemand ernaar vraagt. Het verschil tussen die twee is precies het verschil tussen een map met dia's en een dossier dat standhoudt.
Waarom bewijs de eigenlijke opdracht is
Artikel 4 geeft geen lesprogramma en geen certificaat. Dat maakt het verleidelijk om te denken dat elke training volstaat. Maar bij toezicht draait alles om aantoonbaarheid. Een toezichthouder kan niet in de hoofden van uw mensen kijken. Die kan alleen kijken naar wat u hebt vastgelegd. Als u niets hebt vastgelegd, hebt u in de praktijk niets om op te wijzen.
Onthoud dit
Aangetoonde bekwaamheid verslaat aangetoonde aanwezigheid. Een deelnamecertificaat bewijst dat iemand ergens bij zat. Een oefenverslag bewijst dat iemand een echt risico tegenkwam en er goed op reageerde.
Wie in Nederland toezicht houdt
In Nederland zijn twee instanties aangewezen. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) is het nationale contactpunt voor de AI-verordening. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft de coördinerende rol in het toezicht. Voor u betekent dat: het bewijs dat u opbouwt, moet duidelijk en navolgbaar zijn voor een buitenstaander, niet alleen voor uzelf.
Denk ook aan de ondernemingsraad
Zet u AI in om personeel te volgen of te beoordelen, dan heeft de ondernemingsraad (vanaf 50 werknemers) instemmingsrecht bij zulke personeelsvolgsystemen. Dat is een apart spoor naast de AI-verordening, maar het raakt vaak dezelfde systemen.
Wat een toezichthouder concreet wil zien
Een goed dossier beantwoordt een paar simpele vragen zonder aarzelen. Wie is getraind? Waarop precies? Met welk resultaat? En wanneer voor het laatst? Loop de stappen hieronder langs om te zien hoe zo'n dossier is opgebouwd.
- 1Koppel rollen aan risicoLeg vast wie AI gebruikt en waar zij bij kunnen. Iemand die een agent geld laat verplaatsen, heeft een zwaarder profiel dan iemand die tekst laat samenvatten. Uw bewijs moet die verschillen weerspiegelen.
- 2Leg de inhoud en de versie vastBewaar niet alleen dat er getraind is, maar ook waarop: welke onderwerpen, welke versie van het materiaal. Zo kunt u later laten zien wat de training zei op het moment zelf.
- 3Meet gedrag, niet alleen deelnameEen score op een realistische oefening zegt meer dan een vinkje bij aanwezigheid. Bewaar het resultaat, niet alleen de opkomst.
- 4Houd het spoor fraudebestendigZorg dat het verslag niet ongemerkt aangepast kan worden. Een dossier dat iedereen achteraf kan bijwerken, overtuigt geen toezichthouder.
- 5Toets opnieuw op een cyclusGeletterdheid slijt en de gereedschappen veranderen. Plan hertoetsing in, zodat uw bewijs actueel blijft.
De tijdlijn bepaalt hoe dringend dit is
Artikel 4 geldt al sinds februari 2025. Sinds augustus 2025 kunnen toezichthouders sancties opleggen. De meeste hoogrisicoverplichtingen volgen in augustus 2026. Wie nu een dossier opbouwt, staat straks sterk. Wie wacht, bouwt onder tijdsdruk.
AI literacy applies
Article 4 is in force. Staff who use AI need a basic, role-fit understanding of it.
Tap a point.
Veelgemaakte fouten in het bewijs
- Alleen deelnamelijsten. Ze tonen aanwezigheid, geen bekwaamheid. Een toezichthouder ziet het verschil.
- Geen versiebeheer. Als u niet kunt zeggen welke versie iemand kreeg, kunt u niet laten zien wat de training destijds inhield.
- Eén keer en klaar. Een training uit 2025 zegt weinig over iemands geletterdheid in 2026. Zonder hertoetsing verjaart uw bewijs.
- Bewijs dat achteraf te wijzigen is. Een dossier dat niet fraudebestendig is, verliest zijn waarde op het moment dat het telt.
De maatstaf
Uw bewijs moet een buitenstaander binnen enkele minuten kunnen overtuigen dat uw mensen AI veilig gebruiken. Kan het dat niet, dan is het nog geen bewijs.
take these with you
- 01De plicht van artikel 4 is niet trainen, maar aantoonbaar geletterdheid waarborgen.
- 02Een toezichthouder wil zien wie is getraind, waarop, met welk resultaat en hoe recent.
- 03In Nederland zijn de RDI (contactpunt) en de AP (coördinerend toezicht) de aangewezen instanties.
- 04Bewijs van gedrag, geversioneerd en fraudebestendig, houdt stand. Een deelnamelijst niet.
Questions people ask
Welk bewijs moet ik bewaren voor artikel 4?
Leg vast wie is getraind, op welke inhoud en versie, met welk resultaat, en wanneer voor het laatst. Bewijs van gedrag onder realistische omstandigheden weegt het zwaarst.
Wie controleert dit in Nederland?
De RDI is het nationale contactpunt voor de AI-verordening en de AP heeft de coördinerende toezichtsrol. Uw dossier moet voor hen navolgbaar zijn.
Is een deelnamecertificaat genoeg bewijs?
Meestal niet. Het toont aanwezigheid, niet bekwaamheid. Een resultaat op een realistische oefening zegt veel meer over of iemand echt geletterd is.
Hoe vaak moet ik opnieuw toetsen?
Er is geen vast interval in de wet, maar geletterdheid slijt en de tools veranderen. Plan hertoetsing op een vaste cyclus. Temja helpt dat bewijs op te bouwen, maar is geen certificeringsinstantie en geeft geen juridisch advies.
from reading to reflex
See what trained behaviour looks like.
Run the 3 minute drill. No sign up, no card. Meet the poisoned invoice and find out if you reach stop in time.
keep reading